Historia kamieniołomu Zakrzówek
Historia Zakrzówka sięga początków XX wieku. W tym miejscu znajdował się jeden z największych kamieniołomów wapienia w okolicach Krakowa. Skała wydobywana była między innymi na potrzeby przemysłu chemicznego oraz budownictwa. Wapienie z tego rejonu trafiały m.in. do Krakowskich Zakładów Sodowych Solvay.
Eksploatacja kamieniołomu była szczególnie intensywna po II wojnie światowej. W latach 50. i 60. XX wieku wyrobisko osiągnęło znaczną powierzchnię oraz głębokość. W pewnym okresie kamieniołom miał ponad 20 hektarów powierzchni i około 45 metrów głębokości.
Wydobycie zakończono na początku lat 90. XX wieku. Po zaprzestaniu pompowania wód gruntowych wyrobisko zaczęło się naturalnie wypełniać wodą. W ten sposób powstał dzisiejszy Zalew Zakrzówek, którego głębokość dochodzi do około 31–32 metrów.
Początki nurkowania na Zakrzówku
Już w latach 90. nurkowie zaczęli odkrywać potencjał tego miejsca. Zalany kamieniołom z pionowymi ścianami oraz skalnymi półkami okazał się bardzo interesującym akwenem do nurkowania.
Z czasem Zakrzówek stał się jednym z najbardziej znanych nurkowisk w Polsce. W okolicy powstały bazy nurkowe oraz infrastruktura szkoleniowa. Do dziś akwen wykorzystywany jest przez szkoły nurkowe do prowadzenia zajęć w ramach kursów nurkowania.
Charakterystyka akwenu
Zakrzówek jest sztucznym zbiornikiem powstałym w zalanym kamieniołomie. Składa się z dwóch głównych basenów połączonych wąskim przesmykiem. Zbiornik położony jest zaledwie kilka kilometrów od centrum Krakowa, co czyni go jednym z nielicznych nurkowisk w Europie znajdujących się praktycznie w środku dużego miasta.
Najważniejsze parametry akwenu:
- maksymalna głębokość: około 31–32 m
- wysokość ścian skalnych nad wodą: do około 30 m
- widoczność pod wodą: od kilku do nawet kilkunastu metrów
- dno: skalne półki, piargi i fragmenty infrastruktury
Widoczność jest zwykle najlepsza w okresie jesienno-zimowym, kiedy może sięgać nawet kilkunastu metrów. Latem, ze względu na większy ruch w wodzie, widoczność bywa mniejsza.
Infrastruktura nurkowa pod wodą
Jednym z elementów, które wyróżniają Zakrzówek na tle innych nurkowisk w Polsce, jest bogata infrastruktura podwodna. W zbiorniku znajduje się wiele obiektów wykorzystywanych podczas treningów i nurkowań rekreacyjnych.
Do najbardziej znanych należą:
- zatopiony autobus – jedna z głównych atrakcji akwenu
- samochody: m.in. Fiat 125p, Nysa czy Trabant
- platformy szkoleniowe
- wraki małych łodzi
- rury i elementy konstrukcji technicznych
- różne obiekty treningowe wykorzystywane podczas ćwiczeń
Elementy te zostały w większości celowo zatopione, aby uatrakcyjnić nurkowania i stworzyć dodatkowe możliwości treningowe.
Fauna i życie pod wodą
Mimo że Zakrzówek jest zbiornikiem sztucznym, pod wodą można spotkać różne gatunki ryb. Najczęściej obserwowane są:
- okonie
- płocie
- szczupaki
- sumy
- jesiotry
W sprzyjających warunkach można zobaczyć duże osobniki ryb patrolujące okolice zatopionych obiektów.
Zakrzówek jako miejsce szkoleniowe
Dzięki dużej głębokości i zróżnicowanemu ukształtowaniu dna Zakrzówek jest bardzo dobrym miejscem do prowadzenia szkoleń nurkowych. Wiele szkół nurkowania organizuje tam zajęcia praktyczne w ramach kursów płetwonurka oraz kolejnych stopni szkoleniowych.
Możliwość nurkowania na różnych głębokościach sprawia, że akwen nadaje się zarówno dla początkujących nurków, jak i dla bardziej zaawansowanych płetwonurków.
Archiwalny klubowy: Rekreacyjny wyjazd do Zakrzówka
Aktywność środowiska nurkowego – sprzątanie dna Zakrzówka
Zakrzówek to nie tylko popularne miejsce nurkowe, ale również przestrzeń, o którą regularnie dbają środowiska nurkowe z całej Polski. W dniu 9 września 2023 roku odbyła się akcja sprzątania dna kamieniołomu, zorganizowana przez Klub Płetwonurków LOK „Litoral” z Krakowa.
W wydarzeniu uczestniczyli również płetwonurkowie z Klubu Płetwonurków „Kalmar” ze Starachowic. W akcji wzięło udział kilkudziesięciu nurków, którzy przez kilka godzin wydobywali z dna zbiornika różnego rodzaju odpady pozostawione przez osoby korzystające z kąpieliska i terenów rekreacyjnych.
Podczas akcji wydobyto z wody setki kilogramów śmieci, w tym między innymi elementy metalowe, części rowerów czy inne przedmioty zalegające na dnie akwenu. Tego typu inicjatywy pokazują, jak ważna jest troska o środowisko wodne oraz odpowiedzialne korzystanie z miejsc rekreacyjnych.
Zakrzówek, który dziś jest jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc rekreacyjnych w Krakowie, pozostaje również ważnym punktem na mapie nurkowej Polski. Dzięki zaangażowaniu środowiska nurkowego możliwe jest utrzymanie akwenu w dobrej kondycji i dalsze wykorzystywanie go do treningów oraz nurkowań rekreacyjnych.
Obecna infrastruktura i Park Zakrzówek
W ostatnich latach teren wokół zalewu został gruntownie zmodernizowany i przekształcony w Park Zakrzówek. Powstała nowa infrastruktura rekreacyjna, obejmująca m.in.:
- tarasy widokowe nad zalewem
- ścieżki spacerowe i rowerowe
- platformy kąpielowe
- strefy rekreacyjne
- punkty widokowe na Skałkach Twardowskiego
Dzięki rewitalizacji Zakrzówek stał się jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc rekreacyjnych w Krakowie.
Zakrzówek na nurkowej mapie Polski
Choć w Polsce znajduje się wiele ciekawych akwenów nurkowych, Zakrzówek od lat pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w środowisku nurkowym. Charakterystyczne skalne ściany, zatopione obiekty oraz historia miejsca sprawiają, że jest to akwen, który warto odwiedzić przynajmniej raz.
Nie bez powodu Zakrzówek znalazł się w naszym zestawieniu najciekawszych miejsc nurkowych w Polsce.
